Commentaar van de ELHA op een
Juridische Analyse van de ANW-zorgplicht [pdf],
die is uitgevoerd in opdracht van de Vereniging Huisartsenposten Nederland

Inleiding

De Vereniging Huisartsenposten Nederland [VHN] verdient waardering voor het initiatief om haar visie en opstelling in de discussie over de ANW-verplichting van huisartsen, aan een juridische beoordeling te laten onderwerpen. Het publiekelijk presenteren van de juridische analyse en de conclusies van het advocatenkantoor, is een serieuze en constructieve bijdrage aan het publieke debat dat met name onder de leden van de beroepsgroep gevoerd wordt.

De ELHA meent dat laagdrempelige medische zorg voor burgers, 7x24 uur beschikbaar moet zijn. Spoedeisende (huisartsen)zorg ook buiten kantooruren. Ervaren huisartsen zijn daarvoor het meest gekwalificeerd en voorkomen veel onnodige medische en economische schade. De beroepsgroep heeft als geheel ook het potentieel dit zorgaanbod te leveren. Grootschalig (HDS) en kleinschalig. Het overgrote deel van de beroepsgroep is bereid zich hiervoor in te zetten. Niet op basis van dwang of veronderstelde wettelijke plicht maar o.b.v. respect en reële contractvrijheid. Om gepaste condities overeen te kunnen komen. Niets meer en niets minder.

In onderstaande samenvatting levert de ELHA commentaar op de conclusies van de ingeschakelde juristen. Een uitgebreider commentaar is (binnenkort) te downloaden op deze website.

In feite gaat het om de vraagstelling of een huisarts wettelijk verplicht is
ANW-zorg te leveren.

1. de individuele huisarts is verplicht verantwoorde zorg te leveren
   [Dat is waar]
2. ook buiten kantooruren moet sprake zijn van (continuïteit van) verantwoorde zorg
   [Dat is waar]
3. dus is de individuele huisarts verplicht ook buiten kantooruren, zorg te leveren
   [Maar klopt dit eigenlijk wel?]

Want daar ging dus net de vraag over:
Is er een wettelijke basis voor een ANW-verplichting?

Elke zorgverlener heeft de plicht om altijd verantwoorde zorg te leveren. Altijd wanneer hij zorg verleent.
Hebben alle zorgverleners daarom een 7x24-uurs zorgplicht?

ANW-zorgplicht

Onder 'ANW-verplichting' verstaat de ELHA de plicht van de individuele huisarts om, ook buiten kantooruren, huisartsenzorg te leveren in het kader van een 7x24-uurs zorgplicht tegenover patiënten / verzekerden met een 7x24-uurs recht op zorg.

1. Huisartsen zijn in beginsel niet verplicht zorg te verlenen tijdens ANW-uren.
   De ANW-verplichting wordt in geen enkel wettelijke artikel expliciet genoemd of als zodanig vastgelegd.
   Noch in de ZFW, de WGBO, de BIG, de Kwaliteitswet, noch in de nieuwe ZVW of de WMG.
2. Huisartsen bieden continuïteit van zorg voor hun patiënten
   Continuïteit van huisartsenzorg wordt niet gegarandeerd door een continue fysieke inzet van de huisarts, maar onder andere door adequate verwijzing en zorgvuldige overdracht van medische gegevens. Ook ten behoeve van verantwoorde (huisartsen)zorg buiten kantooruren
3. Huisartsen zijn bij de uitoefening van hun werk, verplicht verantwoorde zorg te bieden.
   De 'impliciete ANW-verplichting' van de huisarts, die hierbij in de genoemde juridische analyse wordt aangenomen, is gebaseerd op een onjuiste interpretatie van begrippen als 'verantwoorde zorg', 'de professionele standaard' en 'gebruikelijke zorg' (zie punt 4.)
4. Huisartsen bieden medische zorg overeenkomstig 'de stand der wetenschap'.
   De wetgever wijst hierbij op de plicht van de individuele zorgaanbieder medisch-inhoudelijk verantwoorde zorg te bieden (diagnostiek / therapie), overeenkomstig 'de stand der (medische) wetenschap'.
   Over praktische organisatie of verplichte dienstdeelname spreekt de wetgever zich niet uit.
5. Huisartsen die een contract voor ANW-zorg tekenen, verplichten zich contractueel.
   Van een juridische (contractuele) verplichting tot het leveren van ANW-zorg is pas sprake na de persoonlijke en vrijwillige ondertekening van een overeenkomst met een HDS (of ZV), waarin de huisarts toezegt (een bijdrage aan de?) ANW-zorg te zullen leveren.
6. Huisartsen zonder HDS-overeenkomst zijn niet verplicht zelf ANW-zorg te leveren.
   De conclusie van de juristen van de VHN en van het VHN-bestuur in deze, kent geen rechtsgrond.
   'Het grote aantal consequenties dat het niet verlenen van ANW-zorg kan hebben' betreft niet de huisartsen zonder ANW-contract maar de HDS zelf. Deze kreeg immers van de wetgever het primaat c.q. de wettelijke verantwoordelijkheid voor het leveren van ANW-zorg.
7. Huisartsen concipieerden zelf, via de LHV-LV, de ANW-registratie-eis van het CHVG
   De enige indirecte verplichting voor de individuele huisarts voor het leveren van ANW-zorg, ligt in de herregistratie-eis van het CHVG, tot behoud van de beroepskwalificatie als praktiserend huisarts. 'Het werkzaam zijn (als huisarts) omvat gemiddeld per jaar tenminste tien avond-, nacht- en weekenddiensten van tenminste vijf uur en ten hoogste 24 uur per dienst'.
   Het CHVG is wettelijk bevoegd een dergelijke registratie-eis te stellen.
   Aan plaats of lokatie voor het leveren van deze (50u) ANW-diensten worden geen verdere eisen gesteld.
   De herregistratie-eis van 50 diensturen is geen basis voor een verplichte levering van zorg gedurende 7x24-uur.
8. Huisartsen die geen ANW-zorg leveren, overtreden geen enkele Nederlandse wet
   De stelling van de VHN dat het niet verlenen van ANW-zorg door huisartsen 'een groot aantal consequenties voor henzelf heeft, waardoor het niet verstandig is om hun overeenkomst met de huisartsenposten zomaar op te zeggen' is, behoudens persoonlijk eerder aangegane contractuele verplichtingen, demagogisch en misleidend.
9. Huisartsen zijn niet wettelijk gebonden aan rapporten of visies van LHV/NHG
   Beroepscodes, professionele gedragsregels, LHV/NHG rapporten dan wel adviescontracten voor 2005 of visies op 2012, zijn geen van alle wettelijk bindende voorschriften, dus ook geen wettelijke basis voor een ANW-zorgplicht. Voor het recht zijn het (hooguit) beslissingsondersteunende normen.
10. Huisartsen (VHN, LHV) laten zich (kennelijk) door IGZ uitspraken intimideren
    Kingma (IGZ) verwijst met zijn uitspraak in 'Huisartsenposten in Nederland' (2004), dat 'de verantwoordelijkheid van huisartsen om goede zorg te leveren zich ook buiten kantooruren uitstrekt', niet naar wettelijke regelgeving maar naar het LHV rapport 'Beschikbaarheid en Bereikbaarheid'.
    Overigens is de IGZ ook niet bevoegd ANW-zorg verplichtend op te leggen aan huisartsen. (zie ook de 'Inleiding',punt 1., punt 9. ea.)
11. Huisartsen zijn hun primaat t.a.v. ANW-zorg kwijtgeraakt aan de HDS
    Sinds enkele jaren is de wetgeving rond de ANW-zorg ingrijpend veranderd:
    • de vergoeding voor ANW-zorg is uit het abonnementshonorarium gehaald
    • de HDS is bij wet de formele zorginstelling die het primaat heeft over ANW-zorg
    • de HDS is daarmee de (monopolistische) regionale marktpartij
    • de Zorgverzekeraar sluit met de HDS een leveringscontract af
    • de HDS kent een eigen begroting, eigen personeel en is een formele rechtspersoon
    • de HDS sluit contracten af met individuele (huis)artsen voor ANW-zorgaanbod
    • ANW-zorg onder eigen regie t.b.v. ingeschreven patiënten, werd ANW-zorg onder regie van de HDS t.b.v. de gehele regionale bevolking, passanten en anderen.
    
    Voor de juristen van de VHN heeft dit kennelijk geen consequenties voor de oorspronkelijke 'ANW-zorgplicht' van de huisarts:
    'Zorgplicht verandert in principe niet'
12. Huisartsen zullen de HDS als een concurrerende marktpartij moeten aanvaarden
    Op 1 januari wijzigen de wettelijke posities en verantwoordelijkheden opnieuw:
    • zorgverzekeraars hebben als zorginkopers de wettelijke plicht voldoende gekwalificeerde zorg voor hun verzekerden in te kopen w.o. huisartsendagzorg en ANW-zorg.
    • huisartsenzorg kan geleverd worden door huisartsen en niet-huisartsen (de zg. functionele aanspraken van verzekerden op zorg)
    • de contracteerplicht van ZV tegenover de huisarts is ingetrokken.
    • (individuele) huisartsen zijn als zorgaanbieders partij op de zorgmarkt en waar de regionale HDS steeds meer een concurrerende positie inneemt.
    
    Voor de juristen van de VHN heeft ook dit geen consequenties voor de oorspronkelijke 'ANW-zorgplicht' van de huisarts:
    'Zorgplicht verandert in principe niet'

namens het bestuur van de Eerste Landelijke Huisartsen Associatie ELHA: